Nobel văn chương 2006
Ẩn dấu bên trong bức màn bí ẩn, đầy lôi cuốn của câu chuyện
trinh thám với những án mạng bi thảm, Tên
tôi là Đỏ đã đưa độc giả trở về 4 thế kỷ trước, giữa thành Istanbul hoa lệ,
khám phá chiều sâu tâm hồn của một dân tộc. Tác phẩm xuất sắc này của Orhan Pamuk đã đạt
Câu chuyện bắt đầu vào mùa
đông năm 1591, trong lễ kỷ niệm một ngàn năm Hegira, Hoàng đế Thổ ra lệnh cho
Enishte - một nhà tiểu họa tài ba, thực hiện một cuốn sách ca ngợi đế quốc của
mình, và phải được minh hoạ theo phong cách Venice, vốn là lối vẽ của phương
Tây. Trong bối cảnh lịch sử, văn hóa của Thổ Nhĩ Kỳ thế kỷ XVI, đây là một điều
bị ngăn cấm, ai thực hiện có thể sẽ gặp nguy hiểm. Nhận trọng trách từ Đức vua,
Enishte bí mật giao cho những nhà tiểu họa bậc thầy: Zeytin, Zarif, Leylek,
Kelebek, mỗi người một phần việc riêng để hoàn thành cuốn sách mà không một ai
thấy được thành phẩm hoàn chính.
Thế nhưng, cuốn sách chưa
kịp làm xong thì những vụ án mạng đã xảy ra. Zarif - người thợ mạ vàng tài hoa
bị giết chết thảm khốc và ném xác xuống giếng hoang. Sau đó, Enishte bị hạ sát
ngay tại nhà bằng chiếc bình mực cổ. Kẻ sát nhân đã để lại những vết tích kỳ lạ
trên cuốn sách dang dở. Bao mối hoài nghi được đặt ra, phải chăng mục đích giết
người là sự đố kỵ nghề nghiệp, lòng ghen tuông tình ái… Bức màn bí ẩn chỉ thực
sự hé mở vào cuổi tác phẩm. Người đi tìm lời giải mã là chàng Siyah và sư phụ
Osman - một nhà tiểu họa già. Động lực tình yêu của Siyah với Shekure, con gái
của Enishte, đã đưa chàng khá phá vụ án bí ẩn đó. Chính điều này khiến Tên tôi là Đỏ đa chiều hơn, phong phú
hơn, đẹp đẽ hơn.
Từ câu chuyện trinh thám
ly kỳ, Tên tôi là Đỏ đưa ra một cuộc
đối thoại Đông – Tây, để rồi từ đó khai phá chân dung và vẻ đẹp tinh thần ẩn
chứa dưới những bức thành Istanbul, những nét đặc sắc đã đưa người Ba Tư trở
thành một huyền thoại mãi mãi của thế giới. Cũng từ đó, tác phẩm khai phá một
triết lý sống với những chiêm nghiệm về tình yêu, nghệ thuật, sự sống và cái
chết.
“Tuyệt diệu” – Spectator
“Kỳ vĩ” –
Observer
“Lộng lẫy” – New Yorker
“Bất hủ” –
Guardian
“Kỳ vĩ… Trong cái thế giời toàn hàng giả dễ
khiến con người mất lòng tin vào văn học này, Pamuk là thực chất, và cuốn sách
này có lẽ cũng thuộc vào số ít những tác phẩm văn chương ra đời gần đây sẽ còn
được nhớ đến cuối thế kỷ” – Avkat
Altinel, Observer
“Hơn tất cả mọi cuốn sách khác mà tôi còn nhớ
được, nó không chỉ tóm tắt được những mâu thuẫn quá khứ và hiện tại của
Istanbul, mà cả cái đẹp kinh hồn, vĩnh hằng của đô thành này. Nói cách khác, nó
gần như hoàn thiện. Tất cả những gì nó cần có là một giải Nobel.” – Maureen Freely, New Statesman
Huyền
hoặc, điên đầu, kích thích… Khác hoàn toàn so với thể loại thriller lịch sử
truyền thống phương Tây… Đây là một cuốn tiểu thuyết tuyệt diệu, mơ màng, nồng
nàn và tráng lệ, mang chất phương xa một cách độc đáo và lôi cuốn nhất” – Phillip Hensher, Spectator
“Người phương Tây chúng ta chỉ còn biết tạ ơn
trời rằng ở trên đời có một tiểu thuyết gia như Orhan Pamuk tồn tại, để làm cầu
nối giữa chúng ta với một nền văn hoá khác, thuộc một di sản cũng giàu có như
của chúng ta vậy” – Tom Holland, Daily
Telegraph
“Pamuk
đã chứng tỏ sự kiên nhẫn và khả năng xây dựng của những người kể chuyện thế kỷ
19 và các truyền nhân của họ, Proust và Mann… và năng lực tưởng tượng của ông
được gắn kèm với một cảm quan sâu xa về bí ẩn và song nghĩa” – Jonh Updike, The New Yorker
“Tác phẩm của ông có sự phức tạp tinh tế của tấm
hoa văn Hồi giáo trung cổ, một hiệu quả đã được đánh giá xứng đáng, bởi hiểu
biết về quá khứ văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ của Pamuk thì chỉ có sự quan tâm của ông đối
với triển vọng của các hình thức truyện kể hiện đại mới sánh nổi… Chỉ riêng với
tư cách một suy ngẫm về nghệ thuật, Tên
tôi là Đỏ đã tinh tế một cách điêu luyện, đòi hỏi sự chú tâm sát sao nhất
và cũng đáp đền xứng đáng.” - Tom Holland, Daily Telegraph
“Một hỗn hợp sắc bén giữa truyện vụ án, ngụ
ngôn hậu hiện đại và tình ca lịch sử. Tất sẽ có người so sánh với Tên của đóa Hồng của Umberto Eco, và quả
chúng có những tương đồng rộng lớn, cho dù phong cách mãnh liệt và cách xây
dựng cá tính nhân vật tinh tế của Pamuk là hoàn toàn của riêng ông… Tên tôi là Đỏ, với những câu chuyện
lồng trong chuyện, tư biện triết học và những nhân vật phức tạp, là một minh
chứng tuyệt vời về những gì tiểu thuyết có thể làm được… Mê hồn.” - S.B.Kelly, Scotland on Sunday
“Đọc cuốn sách này cũng giống như đang ở
trong một giấc mơ phương xa thần diệu. Nhưng nó cũng bao hàm tính trí tuệ thực
tế. Pamuk đã viết với niềm vui to lớn… Đó là một cuốn sách bạn có thể chìm đắm
vào trong, và ai làm vậy sẽ được nếm trải sự sung sướng.” - Alan Massie, The Scotsman
“Nó bao hàm cả tiểu thuyết trinh thám, khảo
luận nghệ thuật và thriller tâm lý. Trên hết, người đọc được tiếp xúc với một
lời than khóc bi thương và siêu phàm dành cho tài nghệ truyền thống đã bị lịch
sử chôn vùi và bị thời thượng coi rẻ.” -
Murrough O’Brien, Independent on Sunday
“Thuyết phục một cách đau lòng… Cuốn sách này
về hình thức vừa thông minh, vừa dí dỏm và nói về những vấn đề nghiêm túc.
Nhưng ngay cả lời mô tả đầy đủ này cũng chưa nói hết được điều theo tôi đã làm
nên sự lớn lao đích thực của cuốn tiểu thuyết, vốn nằm ở chỗ nó thực hiện được
một cách thoải mái những gì các tiểu thuyết gia vẫn luôn cố gắng vươn tới nhưng
rất ít người làm được. Nó truyền đạt lại đời sống hàng ngày giữa vấn vít xúc
cảm, óc não và thể xác một cách đầy thuyết phục, và nó thực hiện điều đó với
đầy trắc ẩn, rộng lượng, nhân tình.” - Dick
Davis, Times Literary Supplement
“Một cuốn thriller
triết học xây dựng xung quanh sự va chạm giữa hai quan niệm về ý nghĩa nghệ
thuật, cũng là một vực thẳm giữa hai nền văn minh khác biệt. Những tác phẩm lớn
luôn nói về thời đại của mình; trong tuần lễ đầy những vụ đánh bom tự sát ở Mỹ,
tiểu thuyết xuất sắc này lớn tiếng đòi ta phải chú ý… Đó là một tác phẩm thâm
thúy với gốc rễ sâu xa. Vượt xa một “tiểu thuyết lịch sử” thông thường, nó có
một động lực tự sự khó quên thống nhất cả quá khứ lẫn hiện tại, cũng như tài
năng nghệ thuật đỉnh cao với sự hấp dẫn đại chúng đã biến Pamuk thành tác giả
đương đại lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ… Kinh Koran có nói, ‘Cả phương Đông lẫn phương
Tây đều nằm trong Thượng đế’. Trong tác phẩm hiếm có và tuyệt diệu này, Pamuk
đã đưa ra được lời khẳng định tương tự về sự cảm thông thống nhất phi biên giới
đó.” - Hywel Williams, Guardian
|
